Shartnoma tuzishdan oldin kontragentni qanday tekshirish mumkin: asosiy bosqichlar va tavsiyalar

Shartnoma imzolashdan oldin nafaqat hamkorning rekvizitlari mavjudligini, balki ularning ortida amalda faoliyat yuritayotgan kompaniya turganini ham tekshirish foydali. Dastlabki bosqichdagi xato to‘lovning faol bo‘lmagan yuridik shaxs foydasiga amalga oshirilishiga, hujjatni imzolagan shaxs vakolatlari bo‘yicha nizoga yoki majburiyatlarni bajarish bilan bog‘liq muammolarga olib kelishi mumkin. Shu sababli bunday masalalarni pul o‘tkazilgandan yoki hujjatlar rasmiylashtirilgandan keyin emas, balki avvaldan hal qilish maqsadga muvofiq.

Avval ro‘yxatdan o‘tish ma’lumotlari, keyin rahbariyat, moliyaviy holat, majburiyatlar va boshqa mavjud ko‘rsatkichlar o‘rganiladi. Bitim oldidan kontragentni tekshirish, ayniqsa, katta summa, uzoq muddatli hamkorlik yoki tomonlarning muhim majburiyatlari haqida gap ketayotgan bo‘lsa, alohida ahamiyatga ega. Bunday tekshiruvni qanday o‘tkazish mumkinligini ushbu maqolada bilib olasiz.

Bitim oldidan yuridik shaxsni tekshirish: qaysi ma’lumotlarni o‘rganish kerak

Avvalo hamkor taqdim etgan ma’lumotlarni uning hujjatlari bilan solishtirish kerak. Ushbu bosqichda INN/STIR, to‘liq nom, ro‘yxatdan o‘tish holati, manzil va ko‘rsatilgan faoliyat turini tekshirish muhim. Shartnoma va rekvizitlardagi ma’lumotlar amalda kelishuv tuzishni taklif qilayotgan aynan shu subyektga tegishli bo‘lishi kerak.

Hujjatlarni imzolayotgan shaxsga alohida e’tibor qaratish lozim. Rahbarning F.I.Sh. va uning vakolatlarini tekshiring, agar shartnomani boshqa vakil imzolayotgan bo‘lsa, kompaniya nomidan harakat qilish huquqini tasdiqlovchi ishonchnoma yoki boshqa hujjatni so‘rang. Shartnoma tuzishdan oldin kompaniyani tekshirish jarayonini vakolatlarni solishtirish bilan yakunlash maqsadga muvofiq: bu bosqich tafovutlarni ular yuridik yoki moliyaviy muammoga aylanmasdan oldin aniqlashga yordam beradi.

Dastlabki tekshiruv uchun bir nechta resurslardan foydalanish mumkin. Masalan, YIDXPda foydalanuvchi avtorizatsiyadan o‘tgandan so‘ng shaxsiy kabinet orqali yuridik shaxs haqidagi ro‘yxatdan o‘tgan ma’lumotlarni olish mumkin, bizning elektron ma’lumotnomamiz esa asosiy rekvizitlarni tezkor aniqlashtirishga yordam beradi. Ushbu ma’lumotlarni hamkor hujjatlari bilan solishtirish mumkin.

Kontragent ishonchliligini qanday baholash va ehtimoliy xavflarni aniqlash

Kontragent ishonchliligini tekshirish bir nechta omillar guruhini tahlil qilishni nazarda tutadi. Avvalo quyidagilarga e’tibor qaratish foydali:

• moliyaviy natijalar va soliq ko‘rsatkichlari; 

• rahbariyat va ta’sischilar tarkibi, shuningdek, undagi o‘zgarishlar; 

• qarzdorlik va tugatilish alomatlari; 

• izoh talab qiladigan boshqa holatlar. 

Kontragent xavflarini baholash faqat bitta aniqlangan faktga asoslanmasligi kerak. Alohida salbiy belgi hali vijdonsizlikni isbotlamaydi, biroq hujjatlarni so‘rash, vaziyatni aniqlashtirish yoki qo‘shimcha ma’lumotlarni o‘rganish uchun sabab bo‘lishi mumkin. Yaqqol muammolarning yo‘qligi ham barcha majburiyatlar albatta bajarilishini anglatmaydi.

Ish jarayonida ma’lumotlarning kelib chiqishi va dolzarbligini tushunish muhim. iHamkor portali ma’lumotlarni davlat organlari bazalaridan oladi. Bu yerda yuridik shaxslarning ro‘yxatdan o‘tish, moliyaviy va soliq ko‘rsatkichlari bo‘yicha zarur ma’lumotlarni topish mumkin. Shu bilan birga, ma’lumotlarni hamkor hujjatlari bilan solishtirish, rasmiy manbadan esa qo‘shimcha tekshiruv uchun foydalanish tavsiya etiladi.

O‘zbekistonda kontragentni tekshirish: shartnoma imzolashdan oldin nima qilish kerak

Shartnoma imzolashdan oldin tekshiruv natijalarini qayd etish va alohida aniqlashtirishni talab qiladigan masalalarni belgilab olish kerak. O‘zbekistonda kontragentni standart tekshirish quyidagi harakatlarni o‘z ichiga olishi mumkin:

• INN, kompaniya nomi va joriy holatini shartnoma hamda rekvizitlar bilan solishtirish; 

• rahbar yoki boshqa imzolovchi shaxsning vakolatlarini tekshirish; 

• moliyaviy va soliq ko‘rsatkichlarini faoliyat xususiyati bilan taqqoslash; 

• aniqlangan tafovutlar bo‘yicha hujjatlarni so‘rash va tekshiruv natijalarini saqlash. 

Shundan so‘ng, agar jiddiy savollar qolmagan bo‘lsa, bitimni rasmiylashtirishga o‘tish mumkin. Saqlangan materiallar hamkorlik shartlari o‘zgarsa yoki shartnoma tuzilishidan oldin qaysi ma’lumotlar o‘rganilganini tasdiqlash zarurati tug‘ilsa, foydali bo‘ladi. Doimiy hamkorlarni ham vaqti-vaqti bilan qayta tekshirib turish maqsadga muvofiq, chunki vaqt o‘tishi bilan rahbarlar, ta’sischilar, moliyaviy ko‘rsatkichlar va boshqa muhim holatlar o‘zgarishi mumkin.

Bitim oldidan kompaniyani tez va ishonchli tekshirish uchun iHamkor onlayn xizmatidan foydalanish mumkin: u yuridik shaxsni topish va uning ro‘yxatdan o‘tish, moliyaviy hamda soliq ko‘rsatkichlariga oid mavjud ma’lumotlarni o‘rganish imkonini beradi. Soliq ma’lumotlarining bir qismi manbasi Soliq qo‘mitasi hisoblanadi, shu sababli xizmatdan foydalanishda olingan ma’lumotlarni hamkorning o‘z hujjatlari bilan qo‘shimcha ravishda solishtirish mumkin. Bunday yondashuv faqat birinchi shartnoma tuzilgan paytda dolzarb bo‘lgan ma’lumotlar bilan cheklanib qolmaslik va kompaniya faoliyatidagi o‘zgarishlarga o‘z vaqtida e’tibor qaratish imkonini beradi.