Ўзбекистонда компанияни СТИР орқали қандай текшириш мумкин: 2026 йил учун тўлиқ алгоритм

Йирик тўловни амалга ошириш ёки шартнома тузишдан олдин бўлажак ҳамкор ёки сотувчи ҳақидаги маълумотларни аниқлаштириб олиш ҳеч қачон ортиқча бўлмайди. Бундай текширув учун фақат компания номининг ўзи етарли эмас: тижорат номи юридик номдан фарқ қилиши мумкин. Бундан ташқари, турли ташкилотларда ўхшаш номлар учраб туради. Энг мақбул вариант — компанияни СТИР орқали текшириш, чунки бу қидирувни аниқроқ амалга ошириш имконини беради.

iHamkor орқали юридик шахсни топиш ва контрагентни дастлабки баҳолаш учун зарур маълумотларни онлайн тарзда олиш мумкин. Платформада Солиқ қўмитасининг таъсисчилар, молиявий кўрсаткичлар, текширувлар ва тўловлар ҳақидаги расмий маълумотлари тақдим этилади. Шу сабабли вазифа фақат компания мавжудлигини тасдиқлаш билангина чекланмайди, балки битим олдидан асосий маълумотларни ўзаро солиштиришни ҳам ўз ичига олади. Бундай текширувни қандай ўтказиш ҳақида ушбу мақолада батафсил тушунтирамиз.

Компанияни СТИР орқали қандай топиш ва асосий рўйхатдан ўтиш маълумотларини текшириш

Текширувни СТИРдан бошланг. Фақат номдан эмас, балки идентификация рақамидан фойдаланиш аниқроқ маълумот олиш имконини беради. iHamkor платформасининг қидирув сатрига компаниянинг СТИРи ёки ташкилот номини киритиш мумкин. Компания карточкасида рўйхатдан ўтиш маълумотлари акс этади ва уларни шартнома ёки ҳисоб-фактурадаги реквизитлар билан солиштириш қулай.

Нималарни текшириш керак? Компанияни СТИР орқали текшириш ўхшаш номга эга ташкилотларни адаштириш хавфини камайтиради. Шу сабабли биринчи навбатда қуйидаги маълумотларга эътибор қаратиш керак:

• тўлиқ номи;

• ташкилотнинг ҳолати;

• рўйхатдан ўтган сана;

• юридик манзил;

• асосий фаолият тури.

Компанияни СТИР бўйича қидиришда карточкадаги маълумотларни контрагент реквизитлари билан солиштириш муҳим. Масалан, етказиб берувчи ўзини фаол савдо компанияси сифатида таништирса, бироқ карточкада бошқа фаолият йўналиши ёки тугатилиш аломатлари кўрсатилган бўлса, тўлов ёки шартнома имзолашдан олдин вазиятга аниқлик киритиш мақсадга мувофиқ.

Шуни ҳам таъкидлаш керакки, iHamkorнинг қулай томони — асосий маълумотларнинг барчаси ташкилот карточкасида жамланган. Бироқ айрим электрон хизматлардан фойдаланиш учун ЯИДХПга ҳам мурожаат қилиш талаб этилиши мумкин. Ягона интерактив давлат хизматлари портали маъмурий жараёнлар учун мўлжалланган бўлиб, унда юридик шахслар билан боғлиқ хизматлар ҳам мавжуд.

Битим олдидан контрагентни қандай текшириш керак: таъсисчилар, раҳбар ва молиявий кўрсаткичлар

Компаниянинг рўйхатдан ўтиш маълумотлари билан танишиш — текширувнинг фақат биринчи босқичи. Контрагентни СТИР орқали батафсил текшириш учун раҳбар, таъсисчилар ва молиявий маълумотларга ўтинг. Ташкилотга ким раҳбарлик қилаётгани, таъсисчилар таркибига кимлар кириши ва эълон қилинган фаолият келажакдаги шартнома предметига мос келишини текширинг. Масалан, компания ускуналар етказиб беришни таклиф қилса-ю, унинг фаолият йўналиши бу соҳага умуман боғлиқ бўлмаса, қўшимча саволлар бериш керак бўлади.

Ушбу босқичда бир нечта маълумотлар гуруҳини бир вақтнинг ўзида текшириш тавсия этилади:

• раҳбар ва унинг Ф.И.Ш.;

• таъсисчилар ва уларнинг улушлари;

• молиявий кўрсаткичлар;

• текширувлар ва фискал кўрсаткичлар ҳақидаги маълумотлар;

• рўйхатдан ўтиш маълумотларидаги ўзгаришлар;

• мавжуд қарздорлик ҳақидаги очиқ маълумотлар.

Алоҳида бир кўрсаткичнинг ўзи компаниянинг ишончлилигини ёки хавф даражасини исботламайди. Масалан, яқинда ташкил этилган компанияда тушумнинг кичик бўлиши табиий ҳолат бўлиши мумкин, маълум бир санадаги қарздорликнинг йўқлиги эса имзо қўювчи шахс ваколатларини ва шартнома шартларини текшириш ўрнини боса олмайди.

Шу сабабли юридик шахснинг қарздорлигини реал текшириш учун маълумотлар янгиланган санага ҳам эътибор қаратиш зарур. iHamkor карточкасида тегишли янгиланиш санаси кўрсатилиши мумкин, айрим функциялар бўйича энг сўнгги маълумотларни олиш эса авторизациядан сўнг мавжуд бўлади.

Ўзбекистонда юридик шахсни текшириш: маълумотлар савол туғдирса нима қилиш керак

Манзил, ном, таъсисчилар ёки раҳбариятдаги тафовутлар ҳар доим ҳам муаммо борлигини англатмайди. Аввало контрагентдан ўзгариш сабабини тушунтиришни сўранг ва маълумотларни унинг ҳужжатлари билан солиштиринг. Яқинда қайта рўйхатдан ўтган компанияларга айниқса диққат билан ёндашиш керак.

Якуний қарор қабул қилишдан олдин қуйидаги қисқа чек-листдан фойдаланишни тавсия этамиз:

1. СТИР ва шартнома реквизитларини солиштириш.

2. Компания номи ва жойлашувини текшириш.

3. Ҳужжатни имзоловчи шахс ваколатларини аниқлаштириш.

4. Молиявий ва фискал кўрсаткичларни ўрганиш.

5. Тўловдан олдин қидирувни такроран амалга ошириш.

6. Кўчирма ёки текширув натижаларини сақлаб қўйиш.

Аниқ рўйхатдан ўтиш фактини тасдиқлаш учун расмий давлат манбаси керак бўлади. Текширув жараёнининг ўзини эса iHamkorda бошлаш мумкин: маълумотнома юридик шахслар бўйича ягона қидирувдан фойдаланиш имконини беради, маълумотлар эса тузилган карточка кўринишида жамланган. Сайтда компанияни ҳамкорлик бошланишидан олдин ўрганишга ёрдам берадиган бошқа маълумотлар ҳам мавжуд.

Яна бир муҳим жиҳат: узоқ муддатли ҳамкорликда юридик шахсни фақат бир марта текшириш етарли бўлмайди. Раҳбар, жойлашув, таъсисчилар ва молиявий кўрсаткичлар вақт ўтиши билан ўзгариши мумкин. Шу сабабли такрорий текширув нафақат биринчи битимдан олдин, балки реквизитлар ўзгарганда ёки контрагент бўйича саволлар пайдо бўлганда ҳам мақсадга мувофиқ.

Шундай қилиб, тадбиркор аввал ҳамкорни аниқ идентификация қилади, кейин маълумотларни ўзаро солиштиради ва шундан сўнг тижорат қарорини қабул қилади. Давлат хизматларидан фойдаланиш учун тегишли тизимнинг шахсий кабинетига кириш мумкин, iHamkor эса бизнес ҳақидаги маълумотларни дастлабки таҳлил қилиш воситаси сифатида қўлланилиши мумкин.